IMRAD standarti nima
IMRAD — ilmiy maqolaning klassik tuzilmasi: Introduction, Methods, Results, Discussion — ya’ni Kirish, Metodlar, Natijalar, Muhokama.
IMRAD nima uchun kerak
Bu tuzilma tadqiqotni izchil va tushunarli bayon qilishga yordam beradi. O‘quvchi darhol quyidagilarni ko‘radi: ish nima uchun o‘tkazilgan, u qanday bajarilgan, nima natija olingan va muallif natijalarni qanday tushuntiradi.
Shuning uchun IMRAD qulay
- muallif uchun — matn karkasi sifatida;
- taqrizchi uchun — baholashning tushunarli sxemasi sifatida;
- o‘quvchi uchun — maqola bo‘ylab mantiqiy yo‘l sifatida.
IMRAD qanday tuzilgan
Introduction — Kirish. Kirishda muallif qanday muammoni ko‘rib chiqayotganini, mavzu nega muhimligini va tadqiqot maqsadi nimadan iboratligini ko‘rsatadi. Shu yerda savol, vazifa yoki gipoteza shakllantiriladi.
Methods — Metodlar. Bu bo‘limda tadqiqot aynan qanday o‘tkazilgani tushuntiriladi: qanday materiallardan foydalanilgani, qanday protseduralar qo‘llangani, ma’lumotlar qanday yig‘ilgani va tahlil qanday bajarilgani. Aynan shu bo‘lim tadqiqot qanchalik shaffof va takrorlanuvchi ekanini ko‘rsatadi.
Results — Natijalar. Bu yerda tadqiqotning faktik natijalari keltiriladi: sonli ma’lumotlar, kuzatishlar, jadvallar, grafiklar, aniqlangan bog‘lanishlar va farqlar. Bu bo‘lim nima olingani haqida, uni qanday baholash haqida emas.
Discussion — Muhokama. Muhokamada muallif olingan natijalarning ma’nosini tushuntiradi: ular nimani anglatadi, qanchalik muhim, boshqa ishlar bilan qanday bog‘lanadi, qanday cheklovlar bor va qanday xulosalar chiqarish mumkin. Aynan shu yerda natijalar ilmiy izohga aylanadi.
Nega bu tuzilma standart hisoblanadi
- u maqolani mantiqiy qiladi;
- o‘qishga qulay qiladi;
- taqriz qilish uchun qulay qiladi;
- qayta tekshirish uchun tushunarli qiladi;
- ilmiy kommunikatsiya uchun yaroqli qiladi.
U ayniqsa original tadqiqot maqolalari uchun xosdir. Biroq barcha janrlar unga qat’iy rioya qilishi shart emas. Masalan, sharhlar, case reportlar, editorials va ayrim boshqa material turlari boshqacha tuzilishi mumkin.
IMRAD qachon ayniqsa muhim
IMRAD ayniqsa maqola muallifning o‘z tadqiqotini tasvirlagan joyda foydalidir. Bunday matnda nafaqat xulosani bildirish, balki unga qanday yo‘l bilan kelinganini ham ko‘rsatish muhim.
Eslab qolish muhim
IMRAD — bu shunchaki rasmiylik emas, balki ilmiy maqolaning qulay va barqaror mantig‘idir: avval muammo, keyin metodlar, so‘ng natijalar va ularning izohi.