Ilmiy tezis va ilmiy maqola o‘rtasidagi farq
Tezislar — tadqiqotning qisqacha bayonidir. Ilmiy maqola esa metodlar, natijalar, muhokama va xulosalardan iborat to‘laqonli ilmiy matndir.
Farqi nimada
Tezislar odatda konferensiyalar, materiallar to‘plamlari yoki tadqiqotni dastlabki taqdim etish uchun tayyorlanadi. Ularning vazifasi ish nima haqida ekanini, g‘oyasi nimada ekanini va qanday asosiy natijalar olinganini qisqacha ko‘rsatishdir.
Ilmiy maqola esa boshqa vazifani bajaradi. U tadqiqotni shunchaki e’lon qilmaydi, balki muallif qanday muammoni o‘rganganini, qaysi ilmiy kontekstga tayanganini, qanday metodlardan foydalanganini, qanday natijalar olganini va bu natijalar qanday talqin qilinishini batafsil ko‘rsatadi.
Juda sodda aytganda, tezislar «tadqiqot nima haqida?» degan savolga javob beradi, maqola esa «u aynan qanday o‘tkazildi va nima uchun xulosalarga ishonish mumkin?» degan savolga javob beradi.
Tezislar odatda nimani o‘z ichiga oladi
- tadqiqot mavzusini;
- ishning maqsadini;
- yondashuvning qisqacha tavsifini;
- asosiy natijalarni;
- qisqa xulosani.
Ular ixcham bo‘ladi, tez o‘qiladi va barcha tafsilotlarni to‘liq ochishni talab qilmaydi.
Ilmiy maqola odatda nimani o‘z ichiga oladi
- sarlavha;
- annotatsiya;
- kirish;
- metodlar;
- natijalar;
- muhokama;
- xulosalar;
- adabiyotlar ro‘yxatini.
Shuning uchun maqola ilmiy xabarning asosiy formati, tezislar esa qisqartirilgan shakli hisoblanadi.
Bu muallif uchun nega muhim
Mualliflar ko‘pincha tezislar chop etilgan bo‘lsa, bu allaqachon maqolaga teng deb hisoblaydilar. Amalda unday emas. Tezislar ma’lum kontekstda nashr faolligi sifatida hisobga olinishi mumkin, lekin odatda to‘laqonli jurnal maqolasiga tenglashtirilmaydi.
Eslab qolish muhim
Tezislar — tadqiqotning qisqacha taqdimotidir. Ilmiy maqola esa ilmiy ishning to‘liq va asoslangan bayonidir.